Bộ gõ đa ngôn ngữ với SCIM

Người dùng Linux tiếng Việt hẳn đã quen với các bộ gõ XvnkbX-Unikey. Tuy nhiên thỉnh thoảng bạn cũng muốn gõ một số ký tự đặc biệt hay bằng một ngôn ngữ khác mà bạn đang học hay làm việc như tiếng Hoa, Nhật, Hàn hay Thái, Lào, Kh’mer…
Có một bộ gõ cho phép bạn vừa gõ tiếng Việt vừa gõ được trên 30 ngôn ngữ khác nhau, đó là SCIM (Smart Common Input Method)

Trong khuôn khổ bài viết này, chúng ta hãy cùng xem cách cài đặt SCIM như thế nào để gõ được tiếng Việt và một vài thứ tiếng khác như tiếng Nhật và một số ký tự Latinh đặc biệt như: ű, ĥ, ĝ, ũ, ¿, ß, °, ç, æ, œ, ø, »,«… Bài viết này cũng được gõ bằng SCIM trong Firefox với Debian sarge.

Môi trường để minh họa là sử dụng Debian Linux testing (etch), và có thể sử dụng hướng dẫn này với Ubuntu Dapper 6.06.

1. Cài đặt các gói phần mềm.

Với quyền root

#apt-get install scim scim-m17n scim-modules-socket scim-gtk2-immodule m17n-db

2. Cấu hình biến môi trường

#nano /etc/environment

thêm vào các dòng sau

export XMODIFIERS="@im=SCIM"
export GTK_IM_MODULE="scim"
export XIM_PROGRAM="scim -d"
export QT_IM_MODULE="scim"

3. Gõ tiếng Việt với SCIM
Trong X-window, mở một trình soạn thảo, ví dụ như gedit

dùng tổ hợp phím “Ctrl+Space”, một thanh nhỏ có chữ SCIM sẽ hiện ra, nhấp chuột trái
vào thanh đó để chọn ngôn ngữ, tiếng việt sẽ có trong
“Vietnamese”/M17N-vi-telex/M17N-vi-viqr/M17N-vi-vni.
Chọn kiểu gõ ưa thích của bạn và gõ vào trình soạn thảo.
Lưu ý: các bộ gõ cho tiếng Việt trong SCIM-M17N bắt buộc phải bỏ dấu ngay, chứ không thể
bỏ dấu vào cuối từ được như xvnkb,x-unikey.
Ví dụ: Tooi gox tieesng Vieejt => Tôi gõ tiếng Việt (Telex)

Trong Debian testing/stable có một bug nhỏ khi gõ telex, bạn không thể dùng Backspace để xóa.
Để khắc phục tình trạng đó, hãy tìm các dòng sau trong /usr/share/m17n/vi-telex.mim

(backspace
((BackSpace) (undo)))

và sửa thành

; (backspace
; ((BackSpace) (undo))
)

4. Gõ các chữ cái Latinh đặc biệt
Chọn “Other”/M17N-t-latn-post
Các tổ hợp phím sau sẽ được dùng

| Ký hiệu | Hậu tố | Ví dụ
|------------+---------+----------
| acute | ' | a' -> á
| grave | ` | a` -> à
| circumflex | ^ | a^ -> â
| diaeresis | " | a" -> ä
| tilde | ~ | a~ -> ã
| cedilla | , | c, -> ç
| ogonek | , | a, -> ą
| breve | ~ | g~ -> ğ
| caron | ~ | c~ -> č
| dbl. acute | : | o: -> ő
| ring | . | u. -> ů
| dot | . | z. -> ż
| stroke | / | l/ -> ł
| others | /, etc. | d/ -> ð t/ -> þ a/ -> å o/ -> ø
| | | ae/ -> æ ij -> ij oe/ -> œ s/ -> ß
| | | ?/ -> ¿ !/ -> ¡ // -> °
| | | « >> -> » o_ -> º a_ -> ª

Lặp lại hậu tố để thay đổi sang tổ hợp ký hiệu khác:
Vd: A~ -> Ã, A~~ -> Ă, A~~~ -> A~

5. Gõ tiếng Nhật

Cài thêm gói

# apt-get install anthy

Khởi động lại X-window.

Chọn kiểu gõ trong Japanese/M17N-ja-anthy.
こんにちわ
ベトナム

6. Kết luận

SCIM và M17N-lib thật sự hữu dụng với những người tìm kiếm một bộ gõ đa ngôn ngữ cho công việc, những người ham thích học ngoại ngữ cũng tìm thấy ở đây phương tiện giúp bạn sử dụng được ngoại ngữ trên máy tính.
Ngoài ra, SCIM và M17N-lib là các dự án mã nguồn mở nên trong tương lai chắc chắn sẽ còn nhiều cải tiến và trở nên tốt hơn.

Ngoài m17db, bạn có thể cài scim-tables với bảng mở rộng thêm cũng có thể gõ được tiếng Việt telex hoặc VNI, hơn nữa còn cho phép bỏ dấu cuối từ.
Cài thêm scim-tables:
apt-get install scim-tables
Sau đó, tải file:
http://thachanh.tin1k41.com/scim/scim-tables-vietnamese-ext-0.5.6-9.tar.gz
Bung ra và cài:

tar -zxf scim-tables-vietnamese-ext-0.5.6-9.tar.gz
cd scim-tables-vietnamese-ext
make install

Logout và login lại là sử dụng được.

Sau khi cài đặt ubuntu (bản 7 hoặc 8), đăng nhập vào ubuntu

1. Cài đặt gói tiếng việt bằng một trong 2 cách
sử dụng lệnh: mở telminal lên, gõ vào :
sudo apt-get install language-pack-vi language-support-input-vi
hoặc vào system -> admin… -> language support kéo thanh trượt xuống, tích vào tiếng việt. Apply – OK

2. Trong phần language support tích vào phần Enable support to enter complex characters

3. Mở Synaptic Package manager (system -> administrtor -> Synaptic Package manager) seach với từ khóa SCIM. Kiểm tra xem gói scim và scim-m17n đã được cài đặt chưa, nếu chưa thì tích vào đó rồi Apply – OK (nếu cài rồi thì thôi).

4. Cài đặt lần lượt các gói m17n-db_1.5.1-0ubuntu1_i386 và libm17n-dev_1.5.1-0ubuntu1_i386
Khởi động lại máy tính (down về rồi click đúp vào cài thôi)

http://lehoanggia.com/saylinux/scim-m17n/m17n-db_1.5.1-0ubuntu1_i386.deb
http://lehoanggia.com/saylinux/scim-m17n/libm17n-dev_1.5.1-0ubuntu1_i386.deb

5. Cấu hình SCIM Input Method Setup -> IMEngine > Global Setup , bỏ tất cả các ngôn ngữ đi, chọn tiếng Việt Nam, chọn kiểu gõ mà bạn muốn.

6. Giờ thì mở một chương trình bất ký lên. chuột trái vào biểu tượng bàn phím của SCIM (góc trên, bên phải màm hình) chọn kiểu gõ tiếng việt của bạn -> Gõ thôi.

lưu ý : mình ko cài những bộ gõ khác như x-unikey hay xvnkb, sau khi cài đặt ubuntu mình cài luôn cái này và sử dụng tốt. nếu các bạn đã cài các bộ gõ khác có thể có xung đột (cái này mình ko biết) – theo mình thì cữ gỡ tất những cái ko liên quan đi, chắc là bình thường thôi.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: